Fabıl Nedir

🔊

Çocuklar için hazırlanmış edebi ürünler, eğitim konusunda çok önemlidir. Hem Batı edebiyatında hem de Doğu edebiyatında geçmişi köklü olan fabıllar, günümüzde çocukların ilgisini çekebilecek masalımsı eserler içerisindedir. Fabılların ders verme amacının olması, eğitsel olarak kullanılmasını sağlamaktadır.

Hayvanlara insani özellikler verilerek olayların anlatılma biçimine fabıl denir. Fabılda temel amaç ders vermektir. Bu yüzden olayın sonunda okuyucuya öğütler verilir. Genellikle iyilik ve kötülüğün çatışması söz konusudur. Fabıl düz yazı şeklinde olabileceği gibi şiir şeklinde de olabilir.

Fabıl (Öykünce) Sonunda ders verme amacı güden, genellikle manzum öykülerdir. Fabılların kahramanları genellikle hayvanlardır. Ama bu hayvanlar insanlar gibi düşünür, konuşur ve tıpkı insanlar gibi davranır.

Fabıl eserlerinin yazanı bellidir. Dünya edebiyatında bir çok fabıl örneği bulunmaktadır.

Kişileri genellikle hayvan, bitki ve cansız varlıklar olan, ders verir nitelikli, kısa masalımsı öykülere fabıl denir. Her ne kadar, orijinal kelime “Fabıl” olarak kullanılsa da doğru okunması için Fabıl olarak yazılmıştır. “Fabıl” sözcüğünün kökeni Latince “hikaye” manasına gelen “fabula”dır. Fakat bu sözcük zamanla bir ahlâk ilkesi veya davranış kuralını anlatan kısa sembolik (simgesel) bir hikâye türünün adı olmuştur.

Fabıl insanlar arasında geçmekte olan ibret verici olayların, hayvanlar arasında geçen olaylar haline dönüştürülerek anlatılmasıdır. Fabıl, hem didaktik, hem de dramatik bir türdür.

Fabıllar genellikle ahlak dersi veren alegorik hikayelerdir. Fabıllarda görülen kişilerin ve olayların altında, gerçek kişiler ve olaylar vardır. Bir fabıl okunurken veya anlatılan olay takip edilirken, daima eserin iç dünyasına girilerek dile getirilmek istenen asıl düşünce ile temas kurulmalıdır. Aksi halde istenilen neticeye ulaşılamaz.

Fabıllarda kişiler, insan dışındaki çeşitli yaratıklar, hayvanlar, fırtına, ağaç vb. gibi varlıklar olabilir. Ancak eserin örgüsünde alegorik kişilerle, gerçek kişiler arasındaki münasebeti, canlı tutmak bir zarurettir. Sembol varlıkla, gerçek varlık arasında sağlam münasebetler kurulmasını sağlayacak hatırlatıcı çizgiler kesinlikle belirtilmelidir.

Fabıllar nesir olarak da yazılmakla beraber, genellikle manzum olarak kaleme alınırlar. Bu türün ilk örneklerini batıda La Fontaine, bizde ise 15. yüzyılda Şeyhi vermiştir. Tanzimatta ise Şinasi ile Ahmet Mithat Efendi bu türde eserler yazmışlardır.

Fabıllar mutlaka öğretici bir gaye taşırlar. Okuyucuya ahlak dersi verirler. Genellikle konu kısadır. Verilmek istenen mesaj eserin sonunda ya kahramanlardan birinin ağzından ya da sanatçının dilinden açıklanır.

Fabıl

Kahramanlarını genellikle hayvanlarla bitkilerden seçilen,
sonunda bir ahlak veya hayat dersi bulunan bir kompozisyon türüdür.
Bu tür,
insanların kusurlarını düzeltmeye,
töresel bir kavramı ortaya çıkarmaya yarar.
Fabıllarda hayal öğesi bir araç,
ahlak dersi asıl amaçtır.
Fabılların düşsel kişileri ve olayları altında her zaman gerçek kişiler,
gerçek olaylar gizlidir.
Bu olaylarada iyiler ve kötüler karşılaştırılır.
Sonunda bir ahlâk dersi vermek amacıyla kaleme alınan,
konusu bitkiler,
hayvanlar veya cansız varlıklar arasında geçtiği düşünülen ve genellikle manzum olan edebî yazılara fabıl denir.
Kişilerin veya topumun aksayan yönleri fabıl aracılığıyla düzeltilmeye çalışılır.
Hayalî varlıklar ve olaylar gerçeğe ne kadar yakın olursa fabıl o derecede etkili ve başarılı olur.
Teşhis ve intak sanatlarından yararlanılarak anlatıma canlılık ve güzellik katılır.
Fabılın sonunda kıssadan hisse alınabilecek bir dersin verilmesi onu masaldan ayıran özelliklerin başında gelir.
Dünyadaki ilk temsilcisi hani bizim çocukluğumuzun masallarını yazan adam.
Antik Yunan yazarı Türkçe olarak Ezop kendi dilinde Ezoptan (Aisoppos) Masallardır.

Dünyadaki diğer en başarılı temsilcisi de Romantik akımı yazarlarından La Fontaine ve Hint filozofu Beydeba’nın Kelile ve Dimne’sidir

Onun da La Fontaineden Masallar serisi vardır.
Bizde de ilk örneği Şeyhinin yazdığı Harname yani Eşeknamedir.
ABDli James Thurber ve İngiliz George Orwell çağdaş fabıl yazarlarıdır.

Onun da La Fontaineden Masallar serisi vardır.
Bizde de ilk örneği Şeyhinin yazdığı Harname yani Eşeknamedir.
ABDli James Thurber ve İngiliz George Orwell çağdaş fabıl yazarlarıdır.

Konuyla İlgili Diğer Başlıklar

error: